مطالعات ادبیات شیعی

مطالعات ادبیات شیعی

نصیحت نوشی در ادبیات عرفانی حکیم سنایی غزنوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه عرفان،دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السّلام، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته عرفان اسلامی دانشگاه بین المللی اهل بیت علیهم السلام
10.22034/ssl.2025.2079954.1070
چکیده
نصیحت و خیرخواهی از مفاهیم کلیدی در فرهنگ اسلامی و ادبیات تعلیمی است که در طول تاریخ ادبیات فارسی، جایگاهی ویژه و پرتکرار داشته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی ژرفانگر مفهوم نصیحت از منظر لغوی، قرآنی، حدیثی و عرفانی می‌پردازد و سپس جایگاه محوری و نمودهای آن را در اندیشه و اشعار حکیم سنایی غزنوی، به‌عنوان یکی از بنیان‌گذاران برجسته ادبیات تعلیمی و عرفانی فارسی، مورد واکاوی قرار می‌دهد. در این پژوهش، با اتکا و استناد به آثار سنایی، به ‌ویژه «حدیقةالحقیقه» و «دیوان اشعار» او، ابعاد گوناگون نصیحت از جمله نصیحت پادشاهان، نصیحت نفس، نصیحت اجتماعی و نیز روش‌ها و شگردهای ناصحانه وی مورد تحلیل و تدقیق قرار گرفته است. نتایج تحقیق به‌وضوح نشان می‌دهد که سنایی با تلفیق هنرمندانه مفاهیم ناب دینی، اخلاقی و عرفانی، نصیحت را نه‌تنها یک وظیفه دینی فردی، بلکه رسالتی اجتماعی و عرفانی والا می‌شمرد و آن را با بیانی شاعرانه، مؤثر و حکیمانه به مخاطبان خود عرضه می‌دارد و بدین ترتیب، نقش یک معلم اخلاق و مرشد معنوی را ایفا می‌کند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Hearing Advice with the Ears of the Soul in the Mystical Literature of Hakim Sanai Ghaznavi

نویسنده English

Sayed Habib Hosini 2
2 A Master's student in Islamic Mysticism at Ahl al-Bayt International University
چکیده English

Counsel (nasihah) and benevolence are key concepts in Islamic culture and didactic literature, holding a special place throughout the history of Persian literature. This article employs a descriptive-analytical method to examine the concept of *nasihah* from lexical, Quranic, hadith-based, and mystical perspectives. It then investigates its position within the thought and poetry of Hakim Sanai Ghaznavi, one of the founders of Persian didactic and mystical literature. In this research, drawing on Sanai's works, especially Hadīqat al-Haqīqah and his Divan (collected poems), various dimensions of nasihah—including counsel to rulers, self-counsel, social counsel, and advisory methods—are analyzed. The results indicate that Sanai, by integrating religious, ethical, and mystical concepts, regards nasiha not merely as a religious duty but also as a social and mystical mission, presenting it to his audience through poetic and sage expression.

کلیدواژه‌ها English

Counsel (Nasihah)
Sanai Ghaznavi
Didactic Literature
Islamic Mysticism
Hadīqat al-Haqīqah
Shiite Literature

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 06 اسفند 1404