مطالعات ادبیات شیعی

مطالعات ادبیات شیعی

پرتویی از عرفان و تصوف در اشعار منقبتی قرن‌های هشتم و نهم هجری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه فرهنگیان تهران.
چکیده
در این پژوهش، پیوند آموزه‏های عرفانی با اشعار منقبتی قرن‏های هشتم و نهم نشان داده می‏شود. برای دست‌یابی به این هدف ابیات شاعرانی مدّنظرقرار گرفته که در این دوره پیرامون اهل‌بیت(ع) اشعاری سروده‏اند. اما برای تأثیر بیشتر کلامشان بر مخاطب سعی دارند از آموزه‏های عرفان اسلامی نیز استفاده کنند. این آمیختگی (عرفان و منقبت) می‏تواند دلایل مختلفی داشته باشد: مشرب فکری شاعر، بهره‏مندی او از خطّ فکری خاص، ویژگی شاخص محتوایی این دوره که بهره‏مندی از مضامین عرفانی است. عجین‌شدن مبانی عرفانی با منقبت اهل‌بیت(ع) سبب شده است درک ابیات برخی از این شاعران مانند شاه نعمت‌الله ولی و آذری اسفراینی دشوار شود و شیوه منقبت گویی آن شاعران را برجسته‏تر از دیگران نشان دهد.
شاعران مدّنظر در این جستار عبارتند از: شیخ حسن کاشی، شاه نعمت‌الله ولی، آذری اسفراینی، عصمت بخارایی، جامی.
در گام نخست، به معرفی مختصری از شاعران نام برده خواهیم پرداخت و سپس بحث ابیات مطرح خواهد شد. در بخش بررسی ابیات ابتدا به بازگشایی اصطلاحات عرفانی آن‏ها و در صورت لزوم اشاره‏های قرآنی و روایی مربوط به اهل‌بیت(ع) پرداخته شده و سپس ابیات براساس دقیقه‏های عرفانی و احادیث یا سخنان اهل‌بیت(ع) شرح شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات